Seyir hızında ortaya çıkan ve özellikle beşinci viteste net duyulan düzgün bir uğultu, düz vitesli Lada sahiplerinin yakından bildiği bir hikâyedir. Ses genelde aylar içinde büyür, bu yüzden suçu lastiklere ya da yola atmak kolaydır. İşte neden genelde en üst vites bozulur, tek bir sürüşte şanzımanı yürüyen aksamdan nasıl ayırırsınız ve serviste ne yapılır.
En üst vites neden zorlanır
Bu şanzımanlarda beşinci vites, gövdenin en ucunda, dişlilerin yağı en çok savurduğu bölgeden en uzakta durur. Yağlanma ona artıklarla ulaşır — özellikle yağ seviyesi olması gerekenin altına düşmüşse. Şehirlerarası yolda ise saatlerce sabit yük altında ve yüksek mil devrinde çalışan tam olarak o çifttir.
Bir de tipik yerel etkenler var: şanzıman yağının seyrek değişmesi, tam yüklü sert şehir kullanımı, çekme işleri, geçmiş darbelerin mirası. Bunlar birleşince çıkış mili rulmanları ve en dıştaki çiftin dişleri diğerlerinden hızlı aşınır — önce bir hışırtı belirir, sonra düzgün bir uğultu gelir ve zamanla dördüncü viteste de duyulmaya başlar.
İçeride sesi çıkaran ne
| Şanzımandaki kaynak | Nasıl belli olur |
|---|---|
| Mil rulmanları | Düzgün uğultu, hızla büyür, boşa alınca değişir |
| Aşınmış dişli dişleri | Uluma katkılı uğultu, viteslere göre farklı |
| Düşük yağ seviyesi | Ses ısınmış şanzımanda ve uzun yolda artar |
| Yorulmuş senkromeç | Uğultu değil, çıtırtı ve zor vites geçişi |
| Debriyaj rulmanı | Debriyaja basınca ses değişir |
En basit kontrol debriyaj ve vitesle yapılır. Boşta debriyaja basınca ses değişiyorsa konu giriş mili ya da debriyaj rulmanıdır — boşta şanzıman uğultusu yazısı bunu ele alıyor. Uğultu seçilen vitese bağlıysa ve boşta süzülünce sönüyorsa, mesele şanzımanın dişlileri ve rulmanlarıdır. Ne birine ne diğerine tepki veriyor, sadece yol hızını ve virajın yönünü takip ediyorsa şanzıman işin içinde değildir: teker rulmanlarına ve lastiklere bakın. Bunları ayırmak uğultu şanzımandan mı teker rulmanından mı yazısında, tam dökümü ise seyir halinde uğultu belirti sayfasında.
Neyle karıştırmamalı
Sık yapılan hata, kaput altı seslerini şanzıman sanmaktır. Aktarma organı uğultusu her zaman yol hızını takip eder: araç yavaşladıkça ses incelir. Motor sesleri devri takip eder ve araç dururken de sürer — ikisini ayıran ilk şey budur. Teker rulmanının kendi portresi teker rulmanını kendiniz nasıl kontrol edersiniz yazısında.
Pratik kontrol sırası şöyle: önce şanzıman yağının seviyesi ve durumu — metalik çökelti ve yanık koku tek başına çok şey söyler; sonra tekerlekler havadayken liftte dinleme; ardından ustayla test sürüşü, sesi vites vites yakalayarak. Şanzımanı açmaktan konuşmak ancak bundan sonra anlamlıdır.
Onarım nasıl kararlaştırılır
Her zaman en ucuz adımdan başlayın: yağ. Seviyeyi olması gereken yere getirmek ve doğru sınıfta taze yağ koymak, aşınma çok ilerlememişse uğultuyu bazen belirgin biçimde azaltır. Burada bilinmesi gereken iki şey var. Belirtilen yağ sınıfı markadan daha önemlidir — yanlış viskozitede doldurulan bir şanzıman daha ilk haftadan uğuldar. Bir de boşalan yağ metal parıltısıyla çıkıyorsa konu değişir: taze yağ zaman kazandırır ama aşınma çoktan talaş üretiyordur.
Sonrasında ses aynı kalıyor ve büyümeye devam ediyorsa sıra şanzıman onarımına gelir; bunu yolda bir arıza olarak karşılamaktansa önceden planlamak daha iyidir. Kalemlere ayrılmış bir fiyat isteyin — sadece rulman ve keçeler mi, yoksa dişliler de mi — ve iş bitince eski rulmanların gösterilmesini isteyin. «Devam et» ile «dur» arasındaki çizginin nerede olduğu uğuldayan şanzımanla araç kullanılır mı yazısında anlatılıyor.
Şanzımanla poyra arasında tahmin yürütmemek için sesi Pro-Stuk uygulamasıyla iki kez kaydedin: beşinci viteste yük altında ve aynı hızda boşta süzülürken. Uygulama kayıtları verdiğiniz yanıtlarla eşleştirip olası sebepleri yüzdeleriyle gösterir — servise «bir şeyler uğulduyor» yerine somut bir soruyla gitmenize yeter.
