Araç lastikçiden döner ve sabah olmayan bir tıkırtı ortaya çıkar. Tanıdık hikâye, özellikle mevsimlik lastik değişiminde. Çoğu zaman sebep gerçekten tekerle ilgilidir ve dakikalar içinde çözülür; bazen de lastik değişimi süspansiyon aşınmasıyla aynı zamana denk gelir ya da onu duyulur hâle getirir. Aşağıda sebepler sıktan nadire doğru sıralı, hemen elenmesi gerekenden başlayarak.
Önce bijonlar
Yeterince sıkılmamış bağlantı elemanları, teker değişiminden sonraki tıkırtının hem en sık hem de en tehlikeli sebebidir. Kalkışta, frende ve tümseklerde metalik tıkırtı veya tık sesleri gelir; bazen direksiyon titreşimi de eklenir. Beklenecek bir şey yok: durun ve bütün tekerlerin torkunu kontrol edin — araç takımındaki bijon anahtarıyla veya en yakın lastikçide.
Doğru sıkma tork anahtarıyla yapılır: çoğu araçta bu 100–130 Nm civarındadır, kesin değer kullanım kılavuzundadır. 50–100 km sonraki kontrol sıkması da önemlidir: teker poyraya oturur ve dürüstçe yapılmış bir sıkmadan sonra bile tork düşebilir. Gevşek bijonla gitmek jantın konik yuvalarını ve saplamaları bozar, en uç noktada tekerin kaybıyla biter; bu yüzden o kontrol her zaman ilk sıradadır.
Ters hata da olur: havalı tabancayla fazla sıkmak saplamaları uzatır ve fren diskini eğriltir. Bu genelde tıkırdamaz ama lastik değişiminden sonra frende titreme başladıysa tekerlerin tork anahtarı olmadan havalı tabancayla sıkılıp sıkılmadığını hatırlayın.
Sık görülen sebepler
| Sebep | Nasıl duyulur | Nasıl kontrol edilir |
|---|---|---|
| Gevşek bijon veya somun | Kalkışta, frende, tümseklerde metalik tıkırtı | Bütün tekerler yeniden torklanır |
| Dişte taş veya vida | Ritmik tıklama, hızla sıklaşır | Diş yüzeyi gözden geçirilir |
| Jantla kaliper arasında taş | Tek tekerden sürtme, çınlama, takırtı | Jantın iç yüzüne bakılır |
| Jant kapağı altında ağırlık veya çöp | Düzensiz takırtı, bir şey yuvarlanır | Kapak sökülür |
| Düşmüş balans ağırlığı | Tıkırtı değil, 80–120 km/s’te direksiyon titreşimi | Balans yaptırılır |
| Ezik jant, lastikte balon | Titreme, hızda uğultulu titreşim | Balans makinesinde kontrol |
| Yanlış bijon veya ara pul | Tıkırtı, titreme, kendi kendine gevşeyen bijon | Bijon ve merkezleme halkaları özellikle karşılaştırılır |
| Süspansiyon aşınması (tesadüf) | Tümseklerde boğuk tıkırtı, öncesinde de vardı | Ön düzen teşhisi |
Bağlantı elemanları ve merkezleme ayrı bir başlık hak ediyor. Tekerler jantlarıyla birlikte değiştirildiyse tıkırtı ve titreşim yanlış elemanlardan gelebilir: farklı oturma yüzeyli bijonlar, takılmayan merkezleme halkaları, sonuna kadar sıkılmamış kilitli bijonlar. Bunu aynı gün kontrol edin.
Tıkırtı, titreşim ve uğultu farklı şikâyetlerdir
Kelimeler önemli, çünkü farklı suçlulara götürürler:
- tıkırtı — tümseklerde veya manevralarda kısa darbeler: bağlantı elemanları, tekerin içindeki cisimler, süspansiyon;
- titreşim — dar bir hız aralığında direksiyonun veya gövdenin titremesi: balans, jant geometrisi, lastikte balon;
- uğultu — hızla birlikte artan düzgün bir ses: diş deseni ve aşınması, daha seyrek olarak teker rulmanı.
Değişimden sonra özellikle uğultu çıktıysa ilk şüpheli yeni takımdır; farklı desen ve farklı karışım farklı ses verir. Lastikleri rulmandan tek bir sürüşte nasıl ayıracağınız uğultu: teker rulmanı mı lastik mi yazısında, rulmanı kendiniz kontrol etmenin yolu ise teker rulmanını kendiniz nasıl kontrol edersiniz yazısında.
15 dakikada kendiniz neye bakarsınız
- Yeniden tork. Bütün tekerlerin bütün bijonları, çapraz sırayla. Anahtarınız yoksa her lastikçi bunu dakikalar içinde ve genelde ücretsiz yapar.
- Diş yüzeyini gözden geçirin. Kanallardaki taşlar, vidalar, çivi başları. Taşı çıkarın, tıklama anında kesilir.
- Jant kapakları. Sökün ve silkeleyin: kopmuş bir ağırlık, bir çakıl veya unutulmuş bir somun orada takırdar.
- Jantın arkasına bir bakış. Jantla kaliper arasındaki taşlar veya montajda sıkışmış iç davlumbaz kaplaması — bir el feneri ve birkaç dakika yeter.
- Kontrol sürüşü. Aynı güzergâh: ne zaman tıkırdıyor — küçük tümseklerde mi, frende mi, virajda mı? Bu bağlantı aramayı ciddi biçimde daraltır ve ustanın işine yarar.
Değişimden sonra bakılacak bir yer daha var: bagaj. Sabitlenmemiş stepne, kriko veya sökülen bijonların torbası tümseklerde boğuk tıkırdar ve «arka süspansiyonda tıkırtıyı» ikna edici şekilde taklit eder. Şaka gibi duruyor ama bu tür buluntular düzenli olarak çıkıyor.
Lastikçinin suçu olmadığı durum
Aracı kaldırıp tekerleri değiştirmek, süspansiyonun yeniden duyulduğu andır. Yeni takım eskisinden sessizdir ve bu sessizlikte uzun süredir var olan bir tıkırtı fark edilir hâle gelir. Küçük tümseklerdeki boğuk tıkırtının klasik suçluları viraj demiri rotlarıdır; kontrolü viraj demiri rotlarında tıkırtı kontrolü yazısında anlatılıyor. Salıncak burçları ve yorulmuş amortisörler de benzer tıkırdar.
Tümseklerde tıkırtı ve süspansiyonda tıkırtı belirti sayfaları sebepleri karaktere ve koşullara göre sıralıyor.
Tıkırtı yine de adını söylemiyorsa kaydedin: Pro-Stuk uygulamasında kaydı başlatıp bildiğiniz bozuk bir yolda gidin. Uygulama sesi verdiğiniz cevaplarla — ne zaman çıktı, nerede tıkırdıyor, ne değiştirildi — eşleştirir ve olası sebepleri yüzdeyle gösterir.
