De magneetkoppeling is het onderdeel dat het überhaupt mogelijk maakt om de airco uit te zetten. De poelie van de compressor wordt permanent door de multiriem aangedreven, maar hij verbindt zich pas met de compressoras zodra de spoel bekrachtigd wordt en de drukplaat tegen de poelie wordt getrokken. Vandaar de bekende klik onder de motorkap wanneer u op de knop drukt. En vandaar ook de belangrijkste aanwijzing bij het zoeken: komt er precies bij die klik een vreemd geluid bij en verdwijnt het bij uitschakelen, dan wordt de kring van verdachten meteen een stuk kleiner.
Hoe het geheel werkt en wat er slijt
De koppeling bestaat uit drie hoofddelen: de poelie met zijn lager, die altijd meedraait; de magneetspoel, die vastzit op het compressorhuis; en de drukplaat op de as, die bij bekrachtiging naar de poelie toe wordt getrokken. Tussen de plaat en de poelie zit af fabriek een kleine luchtspleet van een fractie van een millimeter.
Doorgaans slijt een van drie dingen. Het poelielager, dat in de hitte van de motorruimte leeft onder constante riembelasting. De wrijvingsvlakken van plaat en poelie, die bij elke inschakeling slijten tot de spleet zo groot is dat de spoel de plaat niet meer kan aantrekken. En de spoel zelf, die onderbroken kan raken of kortsluiting tussen de windingen kan krijgen.
De geluidsportretten
| Geluid | Wanneer hoorbaar | Meest waarschijnlijke oorzaak |
|---|---|---|
| Gelijkmatig janken of ruisen, trekt zich niets van de knop aan | Altijd, neemt toe met het toerental | Poelielager van de koppeling |
| Klepperen en ratelen direct na inschakelen | Alleen met airco aan | Versleten wrijvingsvlakken, te grote luchtspleet |
| Metaalachtig schuren met brandlucht | Bij inschakelen, de riem piept mee | Drukplaat die op de poelie doorslipt |
| Doffe klop op het ritme van het toerental | Met airco aan | Inloopschade in de compressor zelf |
| Snel achter elkaar aan- en uitklikken | Bij warm weer, stationair | Te weinig koudemiddel, drukschakelaar die pendelt |
| Riempiep bij inschakelen | De eerste seconden na de knop | Uitgerekte of vervuilde riem, zwakke riemspanner |
De simpele controle kost een minuut. Start de motor met de airco uit en luister naar de motorruimte. Zet daarna de airco aan en vergelijk. Een geluid dat precies met de klik verscheen, is de koppeling of de compressor. Een geluid dat er al was voordat u op de knop drukte, komt van het poelielager of van een andere spanrol in de riemaandrijving. Het algemene beeld van geluiden in de riemaandrijving staat op de symptoompagina riempiep, en het uit elkaar houden van de aangedreven componenten daarachter komt aan bod in het artikel over janken onder de motorkap van dynamo of waterpomp.
Waarom u dit niet moet negeren
Lawaai van de koppeling is niet op zichzelf vervelend, maar omdat het op dezelfde riem zit als al het andere. Een vastgelopen poelielager breekt de multiriem of gooit hem eraf, en daarmee verliest de auto in één klap de dynamo, de waterpomp en de stuurbekrachtiging. Dat is niet meer “onhandig”, dat is stilstaan langs de weg met kans op oververhitting.
Het tweede scenario is doorslippen. Als de spleet te groot is geworden, wordt de plaat slap aangetrokken en brandt hij aan; in erge gevallen lassen de wrijvingsvlakken aan elkaar, ontkoppelt de koppeling helemaal niet meer en draait de compressor permanent mee.
Verwar het klepperen niet met een geluid binnen in de motor. Een geluid dat uit het motorblok komt en zich niets van de aircoknop aantrekt, is een heel ander verhaal — vergelijk het met de symptoompagina kloppen in de motor of met wat er achter brommen onder de motorkap bij stationair toerental kan zitten.
Hoe de reparatie wordt bepaald
De volgorde bij het zoeken is meestal deze: de aangedreven componenten bekijken en beluisteren, de systeemdrukken controleren, de luchtspleet van de koppeling meten met een voelermaat en de weerstand van de spoel meten. Sommige storingen zijn op te lossen zonder de compressor te vervangen: bij veel auto’s is de koppeling los leverbaar, en soms is het al genoeg om de spleet bij te stellen door één vulring te verwijderen.
Twee vragen zijn het waard voordat u instemt met een compressor. Ten eerste: hoe groot de gemeten spleet was — een getal, niet “hij zag er versleten uit”. Ten tweede: of de vulling en de drukken eerst zijn gecontroleerd. Een systeem met te weinig koudemiddel laat de koppeling voortdurend pendelen, en juist dat pendelen brandt de wrijvingsvlakken weg. Een compressor vervangen zonder het lek te vinden betekent dat de nieuwe onder precies dezelfde omstandigheden werkt die de oude fataal werden.
Komt het geluid alleen bij warm weer en krijgt de garage het niet gereproduceerd, neem het dan op in de Stuk-app: eerst met de airco uit, daarna meteen na het inschakelen. De app legt beide opnames naast uw antwoorden en laat zien wat waarschijnlijker is: de koppeling, een spanrol in de riemaandrijving of de compressor zelf.
