Araç park halinde, geri vites takılı, fren bırakılıyor — ve hareketin ilk saniyesinde alttan tek kuru bir tık geliyor. Sonra sessizlik, araç normal gidiyor, ileri viteste benzer bir şey duyulmuyor. Ses aniliğiyle tedirgin eder, ama doğası gereği neredeyse her zaman aynı anlama gelir: motordan tekerleğe uzanan zincirin bir yerinde boşluk vardır ve dönüş yönü değişince parça bir yaslanma yüzeyinden diğerine geçer. Tek soru şu: hangi parça ve boşluk ne kadar büyümüş.
Neden tam olarak geri viteste
Araç ileri giderken boşluğu olan her parça yük tarafından bir tarafa bastırılır: kama dişleri bir yanağa yaslanır, balata kızağının bir kenarında durur, mafsal tek yönde yüklenir. Yön değişsin, bu çiftlerin her biri boşluğunu karşı dayanağa kadar atlar. Tek tek mikro sıçramalar duyulabilir tek bir tıka karışır.
Yani geri vites bedava bir teşhis aracıdır: normal ileri sürüşün hiç göstermediği boşlukları öne çıkarır. Tıkın ortaya çıkması arıza demek değildir, ama boşluğun duyulur bir boyuta ulaştığı anlamına gelir — ve oradan sonra sadece büyür.
En sık kim tıklar
| Kaynak | Ek belirtiler |
|---|---|
| Kaliperdeki balata | Kalkıştan sonraki ilk frende tık, ses tekerlekten |
| Dış aks kafası | Virajda gaz altında çıtırtı, gres izleri |
| İç aks kafası | Kalkışta gövdeden gümbürtü, hızlanırken titreşim |
| Şaft istavrozu | Tabanın ortasından tık, hızda titreşim |
| Motor takozu | D’den R’ye geçerken motor gözle görülür şekilde başını sallar |
| Viraj demiri rotu | Tık sadece kalkışta değil, tümseklerde de tekrarlanır |
Sesin geldiği yer iyi bir pusuladır. Davlumbazında gres olan ön tekerlekten gelen tık aks mafsallarıdır; çıtırdayan bir aksla ne kadar gidilebileceği çıtırdayan aks kafasıyla araç kullanılır mı yazısında. Arkadan veya dört çeker bir araçta tabanın ortasından gelen tık şafttır, orada ilk pes eden istavrozdur. Alttan gelen seslerin genel kataloğu araç altından tıkırtı belirti sayfasında; fren tarafındaki vuruş ise frende vuruntu: balata mı kaliper mi yazısında ayrıntılı anlatılıyor.
Beş dakikada daraltmak
Kontroller lift istemez, boş bir alanda yapılır.
- Tekrar testi. Bir metre ileri gidin, durun, geri vitese takıp kalkın. Tık her yön değişiminde düzenli tekrarlanıyorsa bu tesadüf değil, boşluktur.
- Fren testi. Frene hiç dokunmadan geri geri kalkın, sonra yumuşakça frenleyin. Tık tam pedala ilk basışta geliyorsa şüphe kaliperdeki balataya kayar.
- Boş vites testi. Yokuşta boşta geriye doğru kayın. Tık kaybolduysa kaynak aktarma organlarındadır; duruyorsa yürüyen aksam ya da frendedir.
- Direksiyon testi. Geri kalkışı direksiyon sonuna kadar kırılıyken tekrarlayın. Büyüyen bir çıtırtı neredeyse kesin olarak dış aks kafasıdır.
Ne yapmalı
Titreşimsiz, yolda başka ses eşlik etmeyen tek bir tık, her şeyi bırakıp servise koşma değil, bir sonraki periyodik bakımda baktırma sebebidir. Tablo şuysa iş acele ister: tıka gövdeden gelen bir gümbürtü ekleniyorsa, hızda titreşim başladıysa ya da yük altında çıtırtı çıkıyorsa.
Masraf aralığı geniştir ve rakam doğrudan kaynağın ne kadar erken bulunduğuna bağlıdır — motor takozu ucuz bir parçadır, aks mafsalını kama dişleri bozulana kadar taşımak ise değildir.
Kontrolde iki şeyi isteyin. Usta tıkı, tekerleği kaldırıp boşluk arayarak değil, araç yerdeyken tekrarlatarak arasın — bazı boşluklar sadece yük altında görünür. Ve önce fren tarafı elensin, çünkü en ucuz ve en sık çıkan cevap odur.
Servise gitmeden listeyi daraltmak isterseniz, geri viteste kalkarken sesi Pro-Stuk uygulamasına kaydedin: uygulama kaydı birkaç soruya verdiğiniz cevaplarla eşleştirir ve muhtemel nedenleri yüzdeleriyle gösterir.
