Hydraulische stuurbekrachtiging is een pomp, aangedreven door een riem vanaf de motor, die vloeistof verplaatst en helpt de wielen te draaien. Is het systeem gezond, dan werkt het vrijwel geruisloos. Zoemen of brommen bij het sturen is het meest voorkomende signaal dat iets de pomp in de weg zit, en in de meeste gevallen is de oorzaak goedkoop — mits u het niet laat liggen. Hieronder de oorzaken op frequentie en de simpele controles die u zonder garage kunt doen.
Waar het zoemen vandaan komt
De bron is vrijwel altijd de pomp. Drie dingen laten hem zoemen: te weinig vloeistof, lucht in het systeem, of slijtage in de pomp zelf. Het stuur draaien verhoogt de systeemdruk en de belasting van de pomp — daarom komt het geluid op of groeit het in bochten.
Het is belangrijk om normaal van defect te scheiden. Een kort brommen met het stuur tegen de aanslag is het overdrukventiel dat zijn werk doet; ook gezonde auto’s doen dat. De zorgelijke signalen zijn anders:
- het zoemen is er bij elke stuurbeweging, niet alleen tegen de aanslag;
- het geluid groeit mee met het motortoerental;
- het stuur is zwaarder geworden, of de kracht is ongelijkmatig;
- de vloeistof in het reservoir is donker, ruikt verbrand of schuimt.
Oorzaken op frequentie
| Oorzaak | Hoe het zich toont | Wat te doen |
|---|---|---|
| Te laag vloeistofpeil | Zoemen bij sturen, zwaarder stuur | Bijvullen, lek zoeken |
| Lucht in het systeem | Zoemen, schuim in het reservoir, schokkerige kracht | Ontluchten, zoeken waar lucht binnenkomt |
| Oude vloeistof | Zoemen bij koude motor, donkere kleur | Vloeistof verversen |
| Slijtage van de pomp | Constant zoemen, groeit met het toerental | Pomp reviseren of vervangen |
| Losse aandrijfriem | Piepen plus zoemen onder belasting | Spannen of vervangen |
| Versleten stuurhuis | Zoemen samen met kloppen | Inspectie op de brug |
De eerste drie komen het meest voor en zijn het goedkoopst. Een pomp zoemt zelden uit zichzelf — hij slijt meestal na lange dienst op een te laag peil of op oude vloeistof.
De riem is een apart geval. Op de meeste auto’s wordt de stuurpomp aangedreven door dezelfde multiriem als de dynamo, dus een slippende riem levert zowel gepiep als een drukval in het systeem op. Hoe dat defect klinkt, staat op de symptoompagina piepende riem en in oorzaken van een piepende multiriem.
Zelf controleren
Drie stappen waarvoor u geen put en geen gereedschap nodig heeft:
- Het reservoir. Kijk bij koude motor of het peil tussen MIN en MAX staat. Beoordeel meteen de vloeistof: verse vloeistof is helder, roodachtig of groenachtig; donkerbruin met een verbrande geur betekent verversen. Schuim of belletjes betekenen lucht in het systeem.
- De test op de plaats. Draai met draaiende motor het stuur van aanslag tot aanslag terwijl u stilstaat. Is het zoemen stilstaand even goed hoorbaar, dan is de hydrauliek in het spel en niet het onderstel. Hoort u in plaats van zoemen geklik of gebonk, dan is dat een ander verhaal — zie kloppen bij sturen op de plaats.
- De test tijdens het rijden. Komt het geluid alleen op in bochten tijdens het rijden en draait het stuur stilstaand geruisloos, dan kan de stuurbekrachtiging onschuldig zijn: een belast wiellager geeft een vergelijkbaar gezoem in bochten. De verschillen staan op de symptoompagina zoemen bij sturen.
Hydraulisch of elektrisch: kijk wat u heeft
Een punt dat bij nieuwere auto’s telt: een groot deel van de modellen uit de jaren 2010 en vrijwel elke nieuwe auto gebruikt elektrische in plaats van hydraulische stuurbekrachtiging. Die heeft geen pomp en geen vloeistofreservoir, dus het klassieke hydraulische gezoem hoort er niet bij: elektrische stuurbekrachtiging werkt ofwel stil, ofwel bromt bij problemen met zijn motor, wordt met sprongen zwaarder en zet het stuurwaarschuwingslampje aan.
Nakijken wat u heeft is simpel: kijk onder de motorkap of er een vloeistofreservoir zit met een stuurwielsymbool op de dop. Geen reservoir betekent elektrische bekrachtiging, en adviezen over peil en ontluchten gelden dan niet; die diagnose loopt via het uitlezen van foutcodes. Er is ook een tussenvorm — elektrohydraulische bekrachtiging, waarbij een elektromotor de pomp aandrijft: die kan op hydraulische wijze zoemen en tegelijk elektrische foutcodes opleveren.
Hoe de reparatie wordt bepaald
Begin goedkoop. Verse vloeistof en het systeem ontluchten lossen een aanzienlijk deel van de zoemgevallen op; de pomp vervangen zonder het peil en de staat van de vloeistof te controleren, is betalen voor het symptoom in plaats van voor de oorzaak.
Blijkt de pomp toch versleten, dan is één vraag de moeite waard: wat gebeurt er met de rest van het systeem. Een versleten pomp stuurt metaaldeeltjes stroomafwaarts, dus een fatsoenlijke garage spoelt het systeem door in plaats van simpelweg een nieuwe pomp erop te schroeven — anders gaan de achtergebleven deeltjes aan het werk op de nieuwe pomp en op de keerringen van het stuurhuis. Vraag naar dat doorspoelen vóór u akkoord gaat; het is geen extra verkooppraatje, het is wat de reparatie laat standhouden.
Kunt u rijden met een zoemende pomp
Korte tijd wel — de auto blijft bestuurbaar. Maar twee processen werken tegen u. Ten eerste slijt een pomp die zoemt door te weinig vloeistof of lucht razendsnel, en binnen weken wordt een simpel probleem een vervanging. Ten tweede duwt een versleten pomp metaaldeeltjes door het systeem, en die maken de keerringen van het stuurhuis af — en het stuurhuis is het duurste deel van de stuurinrichting. Behandel gezoem dus als reden om binnen een dag of twee in het reservoir te kijken, niet om «het een maand aan te zien».
Weet u niet zeker of het de stuurbekrachtiging is, neem het geluid dan op in de Stuk-app terwijl u het stuur draait. De app legt de opname naast uw antwoorden over wanneer het geluid opkomt en toont de waarschijnlijke oorzaken met een urgentieniveau.
