Motor takozları, güç ünitesinin gövdenin içinde üzerinde asılı durduğu lastik-metal ya da sıvı dolgulu bloklardır. Yaptıkları iş, lastik çatlayana ve hidrolik takoz sıvısını kaybedene kadar fark edilmez. Ondan sonra motorun titreşimi sönümlenmek yerine doğrudan tabana ve direksiyona gelir, her yük değişimi de boğuk bir tok sesle cevap verir. Aşağıda bu aşınmanın nasıl duyulup hissedildiği ve şanzıman arızalarından nasıl ayrıldığı var.
Kendini nasıl gösterir
Genelde ilk fark edilen şey kalkışta ve vites takarken gelen sarsıntıdır. Otomatikte vites kolu D ile R arasında gidip gelirken duyulan boğuk tok sestir — motor belirgin şekilde sallanır ve gövdeye çarpar. Manuelde aynı şey debriyaj sertçe bırakıldığında hissedilir.
İkinci belirti rölantide titreşimdir. Direksiyona, vites koluna ve pedallara ulaşır, klima açılınca büyür ve devri biraz yükseltince değişir. Çoğu kişi bunu «araç kırmızı ışıkta titremeye başladı» diye anlatır.
Üçüncüsü tümseklerde vuruştur: kısa ve boğuk, tekerlek altından değil motor bölmesinden gelir. Dağılmış bir takoz motorun çökmesine izin verir ve motor hareket sınırlayıcısına çarpar.
Sökmeden nasıl kontrol edilir
Kontrollerin bir kısmı kendi kapınızın önünde yapılabilir:
- Gözle bakış. Takozun lastiğinde baştan sona çatlak, yırtık ya da katmanlarına ayrılma olmamalı; hidrolik takozda yağlı iz bulunmamalı.
- Yük. Araç park hâlinde ve el freni çekiliyken, vitesteyken motoru kısa ve dikkatli biçimde yükleyin — sağlam takozlar motorun birkaç santim sallanmasına izin verir, yorulmuş takozlar belirgin şekilde daha fazla hareket ve bir tok ses verir. Tam yöntem yük altında motor takozu kontrolü yazısında.
- Gözlem. Siz motoru çalıştırıp durdururken biri yukarıdan motoru izlesin: bir tarafa doğru sıçrama zayıf halkayı ele verir.
Tabloyu şanzımanla karıştırmayın: aks miline ait boşluk, çekiş yönü değiştiğinde benzer bir tıklama verir ama bu ses bölmenin ortasından değil tekerlek tarafından gelir. Rölantideki sarsıntı ve yabancı seslerin katalogu rölantide titreşim belirti sayfasında.
Neyle karıştırılır
| Kaynak | Ne zaman görünür | Ayırt edici özelliği |
|---|---|---|
| Motor takozu | Kalkış, D–R geçişi, rölanti | Boğuk tok ses, motorun sallanması |
| Şanzıman takozu | Vites değişimi, gaz kesme | Aynısı ama ses şanzımana daha yakın |
| Aks kafası, aks mili | Çekiş yönü değişimi, dönüş | Tekerlek tarafından tıklama |
| Tork konvertörü, otomatik şanzıman | Yük altında giderken | Hızla büyüyen uğultu |
| Viraj demiri rotu | Sadece tümseklerde | Tümseklerle senkron kuru vuruş |
Ayrı bir yol ayrımı, yolda uğultuyla birlikte ortaya çıkan titreşimdir. O zaman suç muhtemelen takozlarda değildir ve şanzımana bakmak gerekir: bu tür seslerin nasıl başladığı otomatik şanzıman uğultusunun erken belirtileri yazısında anlatılıyor.
Tamire nasıl karar verilir, ne kadar acildir
İlk soru hangi takoz olduğudur. Takozlar teker teker, frene basılı hâlde vites verilerek yük altında değerlendirilir — motor kapalıyken göz kararıyla değil. Takozun adını söyleyen ve nasıl hareket ettiğini anlatan bir servis, soruyu cevaplıyor demektir.
İkincisi takozun tipidir. Birçok modern araç sessizlik için hidrolik takoz kullanır. Düz lastik-metal olanlardan pahalıdırlar ve kilometreden çok yaşla akıtırlar: lastik sertleşir, sıvı kaçar ve takoz, tam da takıldığı frekansı sönümlemeyi bırakır. Yan sanayi versiyonlarının kalitesi çok değişkendir; bu da parçadan kısmanın bir sezon içinde titreşim olarak geri geldiği tipik durumdur.
Aciliyet ortadır. Tek takozu ölmüş bir araç yol alır ama her darbe zincirde daha ileri gider: kalan takozlar, hortumlar, aks milleri ve egzoz askıları zarar görür. Önden çekişte motorun fazla hareketi aks kafalarına iş çıkarır. Pratik yaklaşım her şeyi değiştirmeye koşmamak ama işi birkaç aydan fazla da bekletmemektir, özellikle vites takarken duyulan tok ses netleştikten sonra.
Sarsıntının nereden geldiğinden emin değilseniz — motor bölmesinden mi, tekerlek altından mı — kalkış anını Pro-Stuk uygulamasıyla kaydedin. Uygulama kaydı, sesin hangi rejimde çıktığına dair cevaplarınızla eşleştirip olası sebepleri yüzdesiyle gösterir; böylece serviste konuşma somut bir teoriden başlar.
