Motorun üst tarafından gelen tıkırtı, yüksek kilometreli araç sahiplerinin neredeyse hepsinin duyduğu bir sestir. Frekansı krank devrinin tam yarısıdır, tınısı kuru ve dikiş makinesi gibidir, kaynağı ise neredeyse her zaman aynı bölgedir: külbütör kapağının altındaki supap mekanizması. Oradan sonra yollar ayrılır. Bazı motorlarda kam ile supap arasındaki boşluk şimlerle ya da vidalarla elle ayarlanır; bazılarında ise bu işi hidrolik külbütörler, yani yağ basıncıyla boşluğu kendi ayarlayan küçük hidrolik kaplar üstlenir. İki durum kulağa benzer gelir ama tedavileri tamamen farklıdır.
Her durumda ne vuruyor
Mekanik boşluk, kamlar, külbütörler ve temas yüzeyleri aşındıkça büyür. Kam artık iticinin üzerine yumuşakça binmez, ona vurmaya başlar; buradan soğukken de sıcakken de aynı olan düzenli, monoton bir tıkırtı doğar.
Hidrolik külbütör başka bir sebeple tıkırdar: yağla dolamaz. Suçlu ya kirlenmiş kanallar ve kurumlanmış piston, ya düşük sistem basıncı, ya da fazla koyu veya viskozitesini yitirmiş yağdır. Bu vuruntu neredeyse her zaman soğuk motorda daha yüksektir ve ısındıkça değişir.
Kulakla ayırmak
| Belirti | Mekanik boşluk | Hidrolik külbütör |
|---|---|---|
| Isındıktan sonra | Değişmez ya da hafif artar | Çoğu zaman söner veya tamamen geçer |
| Düzen | Eşit, metronom gibi | Gezinir; tek tek elemanlar ritim dışı tıklar |
| Yağ değişimine tepki | Yok | Bazı durumlarda belirgin |
| Kaynak sayısı | Genelde bir iki silindir | Silindirler arasında gezebilir |
| Motor tipi | Ayarlanabilir supap mekanizması | Hidrolik iticili motor |
Yapılacak ilk şey, motorunuzda hangi mekanizmanın olduğunu öğrenmek. Hidrolik külbütör hiç olmayabilir; o zaman konu kapanır: iş supap boşluğu ayarıdır ve supap tıkırtısının belirtileri yazısında anlatılır. İkincisi motoru ısıtıp değişimi dinlemek. Teşhis değeri dinamikte: her sıcaklıkta aynı kalan vuruntu boşluk teorisini, kaybolan vuruntu külbütörleri destekler — hidrolik külbütörler nasıl kontrol edilir ve soğukta hidrolik külbütör tıkırtısı. Komşu yol ayrımı — zincirden mi yoksa eksantrik ayarlayıcıdan mı gelen soğuk vuruntu — soğukta eksantrik ayarlayıcı takırtısı yazısında. Bu ses ailesinin genel portresi ise motorda tıkırtı belirti sayfasında.
Kontrole nereden başlamalı
Para kazandıran sıra:
- Yağ ve filtre. Seviyeyi, yaşı ve viskoziteyi kontrol edin. Fazla koyu ya da ömrünü doldurmuş yağ, külbütör sesinin en yaygın ve en ucuz sebebidir.
- Yağ basıncı. Basınç lambası titriyorsa ya da rölanti gezinyorsa sorun külbütörler değil, yağ pompası ve süzgeç olabilir.
- Yerini bulma. Stetoskop ya da tornavidayla külbütör kapağı boyunca ilerleyin: boşluk vuruntusunun genelde bir silindirin üzerinde net bir en yüksek ses noktası olur.
- Boşlukların ölçülmesi. Ayarlanabilir supap mekanizmasında bu, soğuk motorda sentille yapılır ve kesin bir cevap verir.
Bir sesin dinamiğini ustaya anlatabilmek teşhisi çok hızlandırır; aynı mantık başka yerlerde de işler, örneğin fren cıyaklaması: balata mı, disk mi yazısında.
Onarım kararı nasıl verilir
Maliyet farkı tasarımdan gelir: bir motorda supap mekanizmasına ulaşmak bir saat sürer, diğerinde yardımcı ekipmanların ve tahriklerin sökülmesi gerekir. Bu yüzden servisten sadece toplamı değil, işin neleri kapsadığını da isteyin: külbütör kapağı contası, ayar şimleri ve taze yağ çoğu zaman ayrı sayılır ve iki teklif arasındaki fark genelde kârdan değil, bu kalemlerden doğar.
İki soru daha. Parça sipariş edilmeden önce boşluklar ölçülecek mi — ayarlanabilir bir motorda o ölçüm zaten teşhistir ve şimler ona göre seçilir. Bir de külbütörlü motorda yağ kanalları değerlendirildi mi: tıkalı kanallardan beslenen yeni külbütör takımı aylar içinde yine tıkırdar.
Tıkırtı duyuyor ama hangi durum olduğundan emin değilseniz, sesi Pro-Stuk uygulamasında iki kez kaydedin: soğuk çalıştırmanın hemen ardından ve on dakika çalıştıktan sonra. İki kayıt arasındaki fark cevabın anahtarıdır ve uygulama hangi teoriyi işaret ettiğini gösterir.
