Çift kütleli volan, aralarına yaylar ve sönümleme gresi konularak ikiye ayrılmış bir volandır. Görevi krank milinin darbelerini yutup şanzımana düzgün bir tork iletmektir. Yaylar oturduğunda ve gres tükendiğinde iki kütle birbirine vurmaya başlar ve araç bir dizi karakteristik ses kazanır. Bu seslerin nasıl olduğunu ve en çok neyle karıştırıldıklarını anlatalım.
Duyulduğu üç an
Aşınmış bir volan sürekli ses çıkarmaz, sadece belirli rejimlerde çıkarır; asıl imzası da budur.
Çalıştırmada. Marşın ilk saniyesinde şanzımanın altından, sanki muhafazanın içinde gevşek demir kayıyormuş gibi kısa metalik bir tıngırtı ya da takırtı gelir. Saniyenin bir kesri kadar sürer ve motor tutar tutmaz kaybolur.
Kapatmada. Aynı tıngırtı, ama belirgin biçimde daha yüksek: motor yavaşlarken rezonans bölgesinden geçer. Birçok sürücü önce bunu fark eder — «kontağı kapatınca araç tak diye ediyor».
Rölantide ve kalkışta. Debriyaja bastığınızda değişen bir takırtı, yanında tabandan ve vites kolundan gelen titreşim belirir. Birden ikiye geçerken araç sarsılabilir, özellikle sıcakken.
Komşularından ayırmak
| Parça | Ne zaman ses çıkarır | Sesin karakteri |
|---|---|---|
| Çift kütleli volan | Çalıştırma, kapatma, kalkış | Tıngırtı, takırtı, tabandan titreşim |
| Debriyaj bilyası | Sadece pedal basılıyken | Düzenli hışırtılı vınlama |
| Motor takozu | Kalkış, geri vites, rölanti | Tok darbe, gövdeye vuran sarsıntı |
| Marş, volan dişlisi | Sadece marş çevirirken | Gıcırdama, dişli cıyaklaması |
| Alt davlumbaz, egzoz | Tümseklerde, titreşimle | Sac takırtısı, pedalı umursamaz |
Ayırt etmenin anahtarı debriyaj pedalı ve sesin çıktığı andır. Volan, motorun çalışmasına ve durmasına tepki verir; takoz ise kalkışta ve ileri geri geçişlerde yük değişimine. Rölantideki takırtı ve sarsıntının genel kataloğu rölantide titreşim belirti sayfasında.
Serviste neye bakılır
Kesin teşhis sökülmüş parçadan gelir: volanın iki kütle arasındaki serbest dönme açısı ve salgısı ölçülür. Şanzıman hâlâ yerindeyken usta dolaylı bir tablo kurar:
- çalıştırmayı ve kapatmayı dışarıdan, çamurluk yanından ve alttan dinler;
- rölantide pedal basılıyken ve bırakılmışken titreşimi değerlendirir;
- başkasının suçu volana yıkılmasın diye motor takozlarını yük altında kontrol eder — motor takozlarını yük altında kontrol etmek;
- varsa kampana muhafazasında volan gresi izleri arar.
Ayrı bir nokta: otomatik şanzımanlı araçlarda alışılmış anlamda çift kütleli volan yoktur — o rolü tork konvertörü üstlenir ve oradan gelen sesler oldukça farklıdır.
Onarım kararı nasıl verilir
Ekonomisi debriyajdakiyle aynı: parçaya değil, ağırlıklı olarak şanzımanın sökülmesine para ödersiniz. Buradan pratik bir kural çıkar: tıngırtı çıktıysa ve debriyaj zaten yüz bin kilometreyi geçtiyse her şeyi tek ziyarette yapmak daha mantıklıdır — volan, debriyaj seti, debriyaj bilyası ve arka krank keçesi; çünkü hepsine ancak şanzıman inikken ulaşılır.
Sorulması gereken ikinci soru, volanın tornalanıp tornalanamayacağı ya da mutlaka değişmesi gerekip gerekmediğidir. Bazıları üreticinin sınırları içinde bir kez işlenebilir, birçoğu işlenemez. Tahmin etmek yerine ölçen bir servis size hangisi olduğunu söyler.
Kapatmada hafif bir tıngırtıyla araç kullanmak mümkün, ama eğilimi izleyin: büyüyen titreşim ve kalkışta sarsılma, boşluğun arttığını ve daha fazla ertelemenin kazandırmadığını gösterir.
Sürüş tarzı bu parçanın ömrünü uzatır. Çift kütleli volanın en zorlandığı durum düşük devirde zorlamaktır: araç yüksek viteste, rölantiye yakın devirde ve motor aktarma organlarını çekiştiriyor. Ağır bir araçta erken yapılan tam gaz vites yükseltmeleri, çekicilik ve dur kalk şehir trafiği de aşınma ekler. Devri biraz yüksek tutma ve motor belirgin şekilde zorlanmadan önce vites küçültme alışkanlığı damperi korur.
Sesin gerçekten çalıştırma ve kapatmaya bağlı olup olmadığını öğrenmek istiyorsanız, iki anı da Pro-Stuk uygulamasında kaydedin. Uygulama sesin karakterini ortaya çıktığı rejimle eşleştirir ve olası sebepleri yüzdeleriyle gösterir.
